Viễn chí trị suy nhược thần kinh, viêm phế quản mạn

Viễn chí còn có tên dây ruột gà, tiểu thảo, nam viễn chí, là rễ hoặc vỏ rễ phơi khô của cây viễn chí lá nhỏ (Polygala tenuifolia Willd.) hoặc cây viễn chí Xêbêri (Polygala siribica L). Ở nước ta, có nhiều loài viễn chí đã dùng làm thuốc, nhưng chưa có tài liệu nghiên cứu sâu. Viễn chí có trên thị trường chủ yếu nhập từ Trung Quốc.

Viễn chí chứa nhiều saponin triterpen, nhựa, dầu béo và polygalitol. Vị đắng cay, tính ôn; vào kinh phế, tâm và thận, viễn chí có tác dụng dưỡng tâm, an thần, khứ đàm khai khiếu, tiêu ung thũng. Chữa chứng hồi hộp mất ngủ, tâm thận bất giao, đàm trở tâm khiếu, động kinh, hóa đàm khái thấu, ung nhọt sưng. Liều dùng: 4 - 12g. Sao hoặc tẩm mật ong nướng, sắc, hãm nước uống.

Một số bài thuốc trị bệnh có dây viễn chí:

Trị hồi hộp mất ngủ, ngủ hay mơ, suy nhược thần kinh, rối loạn trí nhớ.

Bài 1:đảng sâm 10g, viễn chí 10g, mạch đông 10g, phục linh 10g, đương quy 10g, bạch thược 10g, sinh khương 10g, đại táo 10g, cam thảo 3g, quế tâm 3g. Quế tâm tán bột để riêng. Các vị khác sắc lấy nước, hòa bột quế vào uống. Trị chứng tâm huyết bất túc (do máu không đủ nuôi tim), hay quên, hồi hộp, mất ngủ, nằm mộng nhiều.

Bài 2: nhân sâm hoặc đẳng sâm 30g, phục linh 30g, thạch xương bồ 20g, viễn chí 20g. Tất cả sấy khô, tán bột làm hoàn hồ. Chia cho 5 - 7 ngày, ngày 1 - 2 lần uống. Thích hợp cho người suy nhược thần kinh, quên lẫn, rối loạn trí nhớ.

Trị ho có đờm, viêm phế quản mạn:

Bài 1: viễn chí 8g, cát cánh 6g, cam thảo 6g. Sắc chia uống 3 lần trong ngày. Chữa ho có đờm.

Bài 2: viễn chí 12g, trần bì 4g, cam thảo 4g. Sắc uống. Chữa viêm phế quản mạn tính, ho có nhiều đờm.

Trị trẻ em sốt cao co giật: viễn chí 8g, sinh địa 8g, câu đằng 8g, thiên trúc hoàng 8g. Sắc uống.

Ngoài ra, viễn chí còn chữa mụn nhọt sưng do đờm tắc đọng hoặc sưng vú bằng cách sắc uống, bã đắp chỗ đau. Dây ruột gà còn dùng giải độc do phụ tử, ô đầu.

Món ăn thuốc có dây ruột gà:

Bài 1: viễn chí 10g, toan táo nhân sao 10g, gạo tẻ 50g. Sắc các vị thuốc lấy nước, bỏ bã, cho gạo vào nấu cháo, ăn vào buổi tối trước khi ngủ. Dùng tốt cho người tim đập mạnh, loạn nhịp, quên lẫn, giảm trí nhớ, mất ngủ, ho, nhiều đàm.

Bai 2. Dây ruột gà tán bột mịn, mỗi lần uống 10g, ngày 2 lần, uống với nước cơm hoặc cháo. Thích hợp cho người suy nhược thần kinh, quên lẫn, giảm trí nhớ, tim đập mạnh, loạn nhịp, mất ngủ.

Kiêng kỵ: Người bệnh không có chứng thực hỏa và người âm hư dương vượng không dùng.

TS. Nguyễn Đức Quang

La bặc tử tiêu thực, trị suyễn

La bặc tử là hạt già của cây cải củ (Raphanus sativus L. La bặc tử vị cay ngọt, tính bình, vào kinh tỳ, vị và phế. Có tác dụng tiêu thực, trừ trướng (giáng khí), trừ đờm. Chữa các chứng thực tích, khí trệ ở trung tiêu, đàm suyễn khái thấu (ho suyễn có đàm). Hằng ngày dùng 6 - 12g. La bặc tử được dùng làm thuốc chữa các chứng bệnh:

Cắt cơn hen suyễn:

Bài 1: hạt cải củ sao 12g, hạt tía tô 12g. Sắc uống. Chữa người già bị viêm phế quản mạn tính.

Hạt cải củ khô cho vị thuốc la bặc tử, trị ho suyễn, đầy trướng bụng.

Bài 2: Tam tử dưỡng thân thang: hạt cải củ sao 12g, hạt tía tô sao 12g, bạch giới tử sao 12g. Tán bột thô, cho vào túi vải, sắc với 400ml lấy 200ml, chia uống 3 lần trong ngày. Chữa viêm phế quản mạn tính, hen suyễn hơi đi ngược.

Bài 3: hạt cải củ sao 12g, hạnh nhân 12g, cam thảo sống 8g. Sắc uống. Chữa viêm phế quản mạn tính, ho nhiều đờm.

Bài 4: hạt củ cải sao, hạt bồ kết đốt tồn tính; liều lượng bằng nhau. Tán bột mịn, luyện với mật ong làm viên. Mỗi lần uống 4g, ngày uống 2 - 3 lần. Trị đờm suyễn, ngực căng thở gấp.

Chữa các chứng bệnh tiêu hóa kém, ăn uống bị đầy, hơi không lưu thông, tức ngực, trướng bụng:

Bài 1: hạt cải củ sao 12g, chỉ xác 8g, thần khúc sao 16g. Sắc uống. Chữa tiêu hóa kém, mồm hôi, bụng trướng, đại tiện khô.

Bài 2: hạt cải củ 12g, tỏi 1 củ. Hạt cải củ nghiền thành bột, tỏi củ giã nát thêm nước lọc lấy nước. Uống bột thuốc và nước tỏi, với nước đun sôi còn nóng. Chữa lỵ mót rặn đại tiện.

Có thể kết hợp hạt cải củ cải với tiểu hồi hương, đại hoàng để chữa bí đại tiện đơn thuần.

Ngoài ra, la bặc tử dùng trong bệnh sởi, ngạt khí than.

Hạt củ cải chiêu nước hồ: hạt củ cải tươi nghiền nát, mỗi lần uống 6g, uống cùng với nước hồ hoặc nước cơm. Ngày 3 lần. Dùng cho các trường hợp ban sởi mọc chậm không đều, hoặc sau khi ban sởi mọc có viêm khí phế quản ho nhiều đờm.

Nước cải củ tươi: củ cải hay cả cây cải tươi giã nát vắt lấy nước cho uống. Trị ngạt do khói than.

Kiêng kỵ: hạt cải củ có thể hao tổn khí (sức lực) nên người sức yếu (khí hư) không bị đầy tích, đờm trệ không uống.

TS. Nguyễn Đức Quang

Quế

Đông y xem quế là 1 trong 4 vị thuốc quý: sâm, nhung, quế, phụ. Quế có vị ngọt, cay và mùi thơm đặc trưng đồng thời là nguồn cung cấp các khoáng chất như kali, canxi, sắt, mangan, kẽm và magiê. Nó chứa một lượng cao vitamin A, niacin, axit pantothenic và pyridoxin. Quế còn chứa chất xơ và chất chống oxy hoá. Xin giới thiệu cách dùng quế làm thuuốc:

Giảm cholesterol xấu: Các nghiên cứu chỉ ra rằng chỉ cần thêm nửa thìa bột quế có thể giúp hạ thấp cholesterol xấu, hỗ trợ sức khoẻ tim mạch.

Giảm viêm:1 thìa cà phê bột quế mỗi ngày có thể giúp giảm viêm khớp, giảm đau và sưng tấy.

Uống dung dịch có bột quế pha mật ong vào buổi sáng có thể giảm đau khớp.

Hỗ trợ tiêu hoá, làm ấm cơ thể:Vào mùa đông, khi thêm quế vào chế độ ăn uống giúp chống giá lạnh, giảm chứng khó tiêu, đầy hơi và buồn nôn.

Giảm đau khớp:Uống dung dịch có 1/2 thìa cà phê bột quế pha với 1 thìa cà phê mật ong vào buổi sáng có thể cắt cơn đau khớp.

Kìm hãm vi khuẩn phát triển: Các nhà khoa học Mỹ khẳng định, quế có tác dụng tiêu diệt khuẩn E.coli, chống vi khuẩn và nấm. Quế trộn vào thực phẩm sẽ kìm hãm sự phát triển của vi khuẩn và tốc độ ôi thiu, tác dụng như chất bảo quản tự nhiên, không độc hại.

Trị mụn trứng cá: Dầu và vỏ quế là hợp chất cực mạnh tác dụng loại bỏ mụn nước, làm sáng da, ngăn ngừa mụn lan rộng.

Điều chỉnh nồng độ đường trong máu: Nghiên cứu cho thấy mỗi ngày uống 1,3g quế dạng viên nén (tương đương 1/4 thìa cà phê bột quế) giúp ổn định đường trong máu.

Hỗ trợ chống ung thư ruột kết: Theo kết quả nghiên cứu, quế có thể giảm thiểu sự lây lan của các tế bào ung thư.

Giúp cai thuốc lá:Bất cứ khi nào thèm thuốc lá, hãy lấy một mảnh quế chi và nhai trực tiếp hoặc uống trà quế để giảm cơn thèm thuốc.

Kiêng kỵ: Phụ nữ có thai và những người có tính nhiệt không nên dùng quế. Khi dùng quế thì phải kiêng hành hoặc dùng hành thì kiêng quế.

Lưu ý: Trừ khi có chỉ định và giám sát của bác sĩ, những người đang dùng thuốc trị đái tháo đường hoặc biệt dược tác động lên nồng độ glucoza trong máu, nồng độ insulin không nên dùng quế.

BS. HOÀNG THUẦN

Những công dụng ít biết từ quả chanh

Tác dụng kỳ diệu từ một loại quả rẻ tiền

Trong khi hàng tỷ USD được đổ vào cho các hoạt động nghiên cứu và phát triển các loại thuốc chữa bệnh thì các nhà khoa học đã chứng minh nước cốt chanh lại có thể làm giảm nhẹ và thậm chí chữa được nhiều bệnh. Người ta đã biết chanh có những công dụng chữa bệnh như như giải độc cơ thể bằng cách kích thích chức năng gan thận hoạt động, tăng cường hệ thống miễn dịch và làm giảm tác động của các gốc tự do.

Mới đây, tổ chức Nghiên cứu khoa học và công nghiệp Australia (CSIRO) cho rằng, 1 quả chanh cũng có tác dụng phòng chống đến 50% các bệnh ung thư và khuyên mỗi người nên tiêu thụ ít nhất 150g vỏ cam hoặc chanh đông lạnh mỗi tuần. Bởi trong 1 quả chanh có chứa đến 22 chất chống ung thư bao gồm limonene, citrus pectin, glycosides flavonnol, vitamin C... Tuy nhiên, các nhà khoa học đặc biệt nhấn mạnh tác dụng ngăn ngừa và hỗ trợ điều trị ung thư của vỏ chanh - nơi chứa hợp chất limonoids có đặc tính chống ung thư. Dưới đây là những công dụng tuyệt vời của nước cốt và vỏ chanh - loại quả sẵn có và rất rẻ tiền có mặt hầu hết tại các quốc gia trên thế giới.

Công dụng của nước cốt chanh

Bệnh thiếu máu hồng cầu lưỡi liềm: Theo Trung tâm Kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh của Mỹ (CDC), bệnh thiếu máu hồng cầu lưỡi liềm (SCA) tấn công khoảng 95.000 người Mỹ và cứ 500.000 người Mỹ gốc Phi thì có 1 người mắc bệnh này.

Đây là căn bệnh rối loạn máu bẩm sinh. Hồng cầu bình thường có hình đĩa, di chuyển dễ dàng qua các mạch máu, chứa một loại protein là hemoglobin. Loại protein này chứa nhiều sắt tạo ra màu đỏ của máu và mang oxy từ phổi đến khắp cơ thể. Hồng cầu hình liềm chứa những hemoglobin bất thường, không di chuyển qua các mạch máu một cách dễ dàng được, chúng cứng và có xu thế đóng cục lại, kẹt vào các mạch máu.

Những khối hồng cầu hình liềm bị đóng cục trong mạch máu ngăn không cho máu chảy đến các cơ quan, gây tắc nghẽn mạch máu, gây đau, nhiễm khuẩn và tổn thương cơ quan. Bệnh nhân có số lượng hồng cầu thấp hơn bình thường do các tế bào hình liềm không thể sống lâu được, trong khi tủy xương không thể tạo ra hồng cầu mới đủ nhanh để thay thế những tế bào chết đi. Đây là một bệnh di truyền, kéo dài suốt đời, bệnh xuất hiện ngay từ khi bệnh nhân mới được sinh ra.

Các phương pháp điều trị trước đây như dùng thuốc giảm đau, truyền dịch chống mất nước nhằm giảm đau, ngăn ngừa nhiễm khuẩn, tổn thương mắt, đột quỵ, kiểm soát các biến chứng. Các phương pháp này đều không điều trị dứt điểm được bệnh mà chỉ làm giảm triệu chứng và điều trị những biến chứng. Ghép tủy xương có thể trị dứt hẳn trong một số ít trường hợp. Các nhà nghiên cứu đang tiếp tục tìm kiếm những cách điều trị mới cho bệnh này bao gồm liệu pháp gen, ghép tủy xương, dùng tế bào gốc, trong đó phương pháp dùng tế bào gốc đã mang đến thành công đáng kể. Tuy nhiên các biện pháp điều trị này đều rất tốn kém và hiệu quả mang lại không cao.

Mới đây, một thử nghiệm lâm sàng với các bệnh nhân nhi mắc bệnh SCA cho thấy nước cốt chanh có thể giảm triệu chứng đau đớn (50% khi sử dụng nước cốt chanh, so với 92,7% khi không dùng).

Không những thế, loại nước này còn giảm tình trạng ốm sốt (46,6% khi sử dụng nước cốt chanh, so với 87,3% khi không dùng) và tỷ lệ phải nhập viện (3,4% khi sử dụng nước cốt chanh, so với 34.5% khi không dùng).

Công dụng đối với bệnh sốt rét: Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), khoảng 219 triệu người mắc căn bệnh do muỗi gây ra này, trong đó có đến 660.000 ca tử vong mỗi năm. Để điều trị bệnh này, bệnh nhân thường được kê đơn thuốc có các tác dụng phụ và độc tính khá cao, ảnh hưởng không nhỏ tới hệ tiêu hóa, hệ thần kinh, hệ tim mạch, chức năng gan thận...

Nhưng một nghiên cứu mới đây phát hiện nước cốt chanh có thể làm tăng đáng kể khả năng chữa bệnh khi kết hợp với thuốc điều trị thông thường, không chỉ thế còn làm giảm tác dụng phụ của thuốc.

Tác dụng với các thành phần gây ngộ độc trong thực phẩm: Một nghiên cứu gần đây cho thấy trong các thành phần gây ngộ độc thực phẩm trong món gỏi hải sản, món ăn phổ biến ở các vùng ven biển nước Mỹ thường được chế biến từ cá (tôm) sống được loại bỏ hoàn toàn nhờ nước cốt chanh.

Các nhà khoa học cũng phát hiện nước cốt chanh có thể dùng để khử trùng nước bằng cách diệt norovirus - nhóm virus gây bệnh tiêu chảy, nôn mửa, đau bụng - cũng như Escherichia coli. Nước cốt chanh cũng có thể diệt mầm bệnh tả - căn bệnh được cho rằng ảnh hưởng đến 3-5 triệu người và năm 2010 đã có 100.000-130.000 người tử vong.

Ung thư tụy: Đây là một bệnh ung thư khó chữa trị, nhưng nước cốt chanh được nghiên cứu có khả năng làm giảm nguy cơ phát triển khối u này trên các bệnh nhân tham gia thử nghiệm.

Hỗ trợ cai thuốc lá: Mỗi năm, thuốc lá cướp đi sinh mạng của gần 6 triệu người trên thế giới. Một thử nghiệm lâm sàng so sánh giữa kẹo cao su chứa nicotine và chiết xuất từ nước chanh cho thấy "loại nước này có thể sử dụng hiệu quả trong hỗ trợ cai thuốc lá.

Tác dụng ít biết của vỏ chanh

Hiện nay nhiều người chỉ biết đến lợi ích của nước ép chanh đối với sức khỏe mà không biết đến công dụng của vỏ chanh. Do vậy, mỗi khi dùng chanh, chúng ta vẫn bỏ đi vỏ chanh nhưng chúng lại là thứ dược liệu chữa được nhiều bệnh và tiêu độc mạnh nhất.

Mới đây các nhà khoa học Úc đã nghiên cứu và phát hiện phát hiện các hợp chất chống oxy hóa và các loại tinh dầu trong vỏ chanh đủ cao để chiến đấu với nhiều bệnh. Vỏ chanh bao gồm các enzyme thiết yếu, vitamin, khoáng chất vitamin C, vitamin P, canxi, kali, chất xơ, limonene... Vỏ chanh được cho là có tác dụng ngăn ngừa đối với các vấn đề về tim, mụn trứng cá, cholesterol.

Vỏ chanh còn có tác dụng hạ sốt trong bệnh sốt rét. Khi bị sốt rét, uống 1 cốc nước to vỏ chanh đặc, ấm, chỉ trong vòng 5 phút là có thể giúp bệnh nhân hạ sốt. Ngoài ra vỏ chanh cũng có tác dụng đối với bệnh tăng huyết áp, viêm tuyến tiền liệt, sạn thận, sạn mật, viêm mật, gai xương sống, viêm khớp đầu gối, cổ tay, loét bao tử, hôi nách, nhức răng, các loại viêm, ghẻ ngứa…Uống nước vỏ chanh lâu dài có lợi cho phụ nữ đã mổ u xơ cổ tử cung hay u nang buồng trứng ngăn ngừa biến chứng.

Tuy nhiên, cũng không nên lạm dụng vỏ chanh quá mức, mỗi ngày nên dùng 10-20g. Trước khi thái và sấy khô vỏ chanh, cần ngâm rửa sạch.

Minh Hương (tổng hợp)

Hải kim sa: cải thiện bệnh lý tiết niệu

Cây này mọc hoang khắp nơi, thường thấy ở bụi rậm, bờ rào... Khi dùng làm thuốc, cắt toàn cây dùng tươi hay phơi khô.Toàn cây hải kim sa sắc uống làm thuốc thông tiểu tiện, chữa chứng tiểu tiện khó khăn, đái rắt, đái buốt, đái ra cát sạn....

Hải kim sa còn có tên “bòng bong”, “dương vong”, “thạch vĩ dây”... Đông y gọi là “hải kim sa” vì cây này có rất nhiều bào tử lóng lánh như những hạt cát vàng. Tên khoa học: Lyofodium japonium (Thunb) SW.

Hải kim sa có vị ngọt, tính hàn; quy kinh: vào kinh bàng quang và tiểu trường. Tác dụng: tả thấp nhiệt ở bàng quang, tiểu trường và phần huyết, thông lâm, lợi thấp. Chủ trị: tiểu ra mủ, tiểu buốt, sỏi đường tiểu.

Chữa ăn uống khó tiểu, bụng trướng đầy do thấp trệ: hải kim sa 30g, bạch truật 8g, cam thảo 2g; sắc nước uống mỗi ngày một thang (Tuyền Châu bản thảo).

Toàn thân phù thũng, bụng trướng, nằm không thở được: hải kim sa 15g, hạt bìm bìm (khiên ngưu tử) 30g - một nửa để sống một nửa sao chín, cam toại 15g; tất cả nghiền thành bột mịn, trộn đều. Mỗi lần dùng 8g bột thuốc sắc với một bát nước, uống vào trước bữa ăn hàng ngày (Y học phát minh).

Chữa viêm gan: hải kim sa 15g, nhân trần 30g, xa tiền thảo 20g; sắc nước uống mỗi ngày một thang (Giang Tây thảo dược).

Đi lỵ ra máu: dây và lá bòng bong 60 - 90g, sắc kỹ với nước, chia thành 2-3 lần uống trong ngày (Phúc Kiến dân gian thảo dược).

Chữa đái ra dưỡng trấp trắng: hải kim sa 40g, hoạt thạch 40g, cam thảo 10g; tất cả đem tán nhỏ, trộn đều. Ngày uống 3 lần, mỗi lần 8g; dùng nước sắc với khoảng 20g mạch môn (củ tóc tiên) hoặc 10g cỏ bấc đèn (đăng tâm thảo) để chiêu thuốc (Thế y đắc hiệu phương).

Chữa tiểu tiện lẫn sỏi sạn: hải kim sa 30g, hoạt thạch 30g, bạch mao căn (rễ cỏ tranh) 30g, kim tiền thảo 60g, xa tiền thảo (cỏ mã đề) 12g; sắc kỹ với nước, chia 3 phần uống trong ngày (Lâm sàng thường dụng Trung dược thủ sách).

Chữa tiểu tiện xuất huyết:

- Hải kim sa tán thành bột mịn; ngày uống 3 lần, mỗi lần 8g, hòa với nước đường cùng uống (Phổ tế phương).

- Hải kim sa (chỉ dùng dây), biển súc (dân ta còn gọi là cây càng tôm, cây xương cá; tên khoa học: Polygonum aviculare L., họ rau răm) - mỗi thứ 15 - 20g, sắc nước uống (Tứ Xuyên Trung thảo dược).

Hải kim sa chủ trị tiểu ra mủ, tiểu buốt, sỏi đường tiểu

Trà lợi tiểu - dùng trong các trường hợp tiểu tiện khó khăn: hải kim sa 60 - 90g, sắc với nước, thêm chút đường vào uống thay trà trong ngày (Phúc Kiến dân gian trung thảo dược).

Chữa viêm tuyến vú: hải kim sa 25- 30g, sắc kỹ với nửa phần nước nửa phần rượu, chia 3 phần uống trong ngày (Lâm sàng thường dụng Trung dược thủ sách).

Phụ nữ ra nhiều bạch đới: dây bòng bong 1 lạng, cắt thành những đoạn nhỏ, nấu kỹ với thịt lợn nạc thành món hầm; bỏ bã thuốc, ăn thịt và uống nước canh (Giang Tây dân gian thảo dược nghiệm phương).

BS.CKII. HUỲNH TẤN VŨ

(Đơn vị điều trị ban ngày - Cơ sở 3, BV. Đại học Y Dược TP.HCM)

Bạch mao căn trị bệnh đường tiết niệu

Bạch mao căn là rễ cỏ tranh mọc ra nhỏ như sợi tóc màu trắng. Theo Đông y, bạch mao căn có vị cam hàn. Tác dụng thanh nhiệt lợi tiểu, lương huyết sinh tân. Bạch mao căn được dùng tươi hoặc phơi khô dưới dạng thuốc sắc. Liều lượng: 30 - 35g/ngày (loại tươi); 12 - 20g/ngày (loại khô). Sau đây là một số cách dùng bạch mao căn làm thuốc.

Trị xuất huyết đường tiêu hóa: bạch mao căn 20g, thục địa 12g, a giao 6g, trắc bách diệp 16g, củ gừng nướng cháy 21g. Sắc uống ngày 1 thang chia 2 - 3 lần. Để nước thuốc nguội rồi mới uống.

Trị tiểu buốt, tiểu dắt do bàng quang do thấp nhiệt: bạch mao căn 20g, lá tre 16g, hương nhu 16g, đinh lăng 20g, lá dâu 16g, rau dấp cá 20g. Sắc uống ngày 1 thang chia 2 lần.

Trị sỏi thận: bạch mao căn 20g, kim tiền thảo 20g, mã đề thảo 20g, mộc thông 10g, đinh lăng 20g, trinh nữ 20g, cối xay 16g. Sắc uống ngày 1 thang chia 2 lần. Dùng thuốc 4 - 5 ngày liền.

Trị viêm đường tiết niệu: bạch mao căn 20g, rau dấp cá 20g, đinh lăng 20g, hương nhu 16g, kim tiền thảo 20g, tang diệp 16g, kim ngân 20g, rau má 20g. Các vị rửa sạch rồi cho vào nồi, đổ nước đun sôi kỹ làm nước uống trong ngày.

Trị vàng da, nước tiểu vàng do can khí uất kết: bạch mao căn 16g, đan bì 8g, chi tử 10g, nhân trần 12g, xa tiền 12g, chỉ xác 8g, nam hoàng bá 14g, củ đợi 12g, đinh lăng 20g, bạch thược 12g. Sắc uống ngày 1 thang chia 2 lần.

Trị ho ra máu, khạc ra máu do phế nhiệt: bạch mao căn 16g, sinh địa 12g, cỏ mực 20g, ngân hoa 12g, rau má 20g. Sắc uống ngày 1 thang chia 2 lần...

Trị ho lâu ngày do phế hư: bạch mao căn 20g, tang bạch bì 16g, cát cánh 12g, rễ xương xông 16g, rau má 20g, cam thảo 10g, củ gừng 20g, trần bì 10g, bán hạ chế 10g. Sắc uống ngày 1 thang chia 2 lần. Dùng thuốc 3 - 4 ngày liền.

Trị chứng khô miệng, khô họng do tân dịch bị hao tổn: bạch mao căn 16g, cát căn 20g, đinh lăng 16g, mạch môn 12g, cam thảo 10g, hoài sơn 16g, khởi tử 12g, sơn thù 10g, đan bì 8g, trạch tả 10g, sa sâm 12g. Sắc uống ngày 1 thang chia 2 lần.

Trị sốt xuất huyết: bạch mao căn 20g, cỏ mực 20g, kinh giới 16g, tang diệp 16g, đậu đen (sao thơm) 24g, chè xanh 20g, rau má 20g, cam thảo 12g. Sắc uống ngày 1 thang chia 2 lần.

Lương y Thanh Ngọc

Những lợi ích bất ngờ từ cây chùm ngây

Giảm cholesterol

Ăn hạt cây chùm ngây thường xuyên giúp giảm lượng cholesterol trong máu do giảm mật độ lipoprotein.

Chùm ngây

Điều trị rối loạn giấc ngủ

Lá cây chùm ngây có tác dụng điều trị rối loạn giấc ngủ hiệu quả. Ngâm lá cây chùm ngây 15 phút trong nước ấm, sau đó uống trước khi đi ngủ. Cây chùm ngây cũng giàu chất dinh dưỡng như sắt, canxi, các acid amin quan trọng. Lượng sắt trong cây chùm ngây gấp 3 lần lượng sắt trong rau chân vịt.

Hỗ trợ điều trị táo bón

Cây chùm ngây giàu chất xơ, giúp cải thiện hệ tiêu hóa. Do đó, những người gặp vấn đề về tiêu hóa và táo bón có thể thử dùng cây chùm ngây.

Canh chùm ngây

Hạ huyết áp

Nghiên cứu chỉ ra cây chùm ngây có công dụng hạ huyết áp. Tuy nhiên, bạn nên tham khảo ý kiến của bác sĩ trước khi dùng.

Hạ đường huyết

Một nghiên cứu năm 2014 cho thấy, hạt cây chùm ngây có thể làm giảm lượng đường trong máu, hỗ trợ điều trị tiểu đường. Trong y học cổ truyền Thái, cây chùm ngây được dùng như thuốc trợ tim.

BS.Tuyết Mai

(Theo Boldsky)

Đậu phộng dưỡng huyết, tạo sữa…

Đậu phộng - Arachis hypogaea L. họ Đậu (Fabaceae). Đậu phộng có vị ngọt, tính bình, đi vào kinh Tỳ, Phế; có tác dụng dưỡng huyết kiện tỳ, nhuận phổi hóa đàm, nhuận trường thông tiện, cầm máu, thông sữa.

Điều trị đau dạ dày nôn nước chua: đậu phộng 25g. Mỗi sáng ăn lúc bụng đói.

Điều trị viêm thận mạn tính: đậu phộng 60g, đại táo 60g. Đậu phộng, đại táo lần lượt rửa sạch, cho vào nồi đất, đổ nước vừa đủ, bắc lên bếp, đun sôi bằng lửa mạnh, chuyển lửa nhỏ ninh tiếp đến nước cô, dùng nước, ăn đậu phộng, ngày 2 lần, dùng liên tục 1 tuần là 1 liệu trình.

Điều trị đau đầu do can phong: lá đậu phộng tươi 100g, đường trắng vừa đủ. Lá đậu phộng rửa sạch, đổ nước vừa đủ, bắc nồi lên bếp, đun sôi bằng lửa mạnh, chuyển lửa nhỏ ninh tiếp đến nước cô, bỏ bã, lấy nước, nêm đường trắng thì dùng. Ngày 1 thang.

Điều trị phù do suy dinh dưỡng: đậu phộng 60g, cá trích 1 con (250g), rượu vang vừa đủ. Cá trích bỏ nội tạng, rửa sạch, thái lát, cho vào nồi đất, đổ nước vừa đủ, bắc lên bếp, cùng đậu phộng ninh nhừ, nêm rượu vang, ninh giây lát thì dùng.

Điều trị tỳ vị hư nhược: đậu phộng 30g, bách hợp 30g, củ mài 30g. Đậu phộng, bách hợp, củ mài lần lượt rửa sạch, cho vào nồi đất, đổ nước vừa đủ, bắc lên bếp, đun sôi bằng lửa mạnh, chuyển lửa nhỏ nấu chín thì dùng.

Điều trị bầm tím, các loại xuất huyết: đậu phộng cả vỏ lụa 30g, đại táo 30g. Đại táo bỏ hột, rửa sạch, cho vào nồi đất, đổ nước vừa đủ, bắc lên bếp, đun sôi bằng lửa mạnh, chuyển lửa nhỏ ninh lấy nước, bỏ bã, sử dụng sau. Đậu phộng xay nhuyễn, uống với nước đại táo, ngày 1 lần.

Điều trị ho lâu ngày, thu táo, trẻ ho gà: đậu phộng vừa đủ. Đậu phộng bỏ đầu nhọn, rửa sạch, cho vào nồi đất, đổ nước vừa đủ, bắc lên bếp, đun sôi bằng lửa mạnh, chuyển lửa nhỏ ninh lấy nước, bỏ bã thì dùng.

Điều trị ho khạc: đậu phộng 30g, đại táo 30g, mật ong 30ml. Đậu phộng, đại táo lần lượt rửa sạch, cho vào nồi đất, đổ nước vừa đủ, bắc lên bếp, đun sôi bằng lửa mạnh, chuyển lửa nhỏ ninh lấy nước, bỏ bã, nêm mật ong thì dùng. Ngày 2 lần.

Điều trị ho lâu đàm ít, ngắn hơi họng khô: đậu phộng 15g, bạch quả 15g, bắc sa sâm 15g, đường phèn một ít. Đậu phộng, bạch quả, bắc sa sâm lần lượt rửa sạch, cho vào nồi đất, đổ nước vừa đủ, bắc lên bếp, đun sôi bằng lửa mạnh, chuyển lửa nhỏ ninh lấy nước, bỏ bã, nêm mật ong trộn đều thì dùng. Ngày 1 thang.

Điều trị khàn tiếng: đậu phộng cả vỏ lụa 90g. Đậu phộng vo sạch, cho vào nồi đất, đổ nước vừa đủ, bắc lên bếp, đun sôi bằng lửa mạnh, chuyển lửa nhỏ ninh lấy nước, bỏ bã thì dùng.

Đậu phộng 30g, mật ong 30ml. Đậu phộng vo sạch, cho vào nồi đất, đổ nước vừa đủ, bắc lên bếp, đun sôi bằng lửa mạnh, chuyển lửa nhỏ ninh lấy nước, bỏ bã, nêm mật ong, thêm nước ninh tiếp, ăn đậu phộng dùng nước, mỗi sáng, chiều dùng 1 lần.

Lá đậu phộng 30g, cây con đậu phộng 30g. Lá và cây con lần lượt rửa sạch, cho vào nồi đất, đổ nước vừa đủ, bắc lên bếp, đun sôi bằng lửa mạnh, chuyển lửa nhỏ ninh lấy nước, bỏ bã thì dùng.

Vỏ đậu phộng vừa đủ, rửa sạch, cho vào nồi, bắc lên bếp, rang khô, tán mịn, mỗi lần dùng 1,5g, ngày 2 - 3 lần.

Vỏ đậu phộng vừa đủ, đường trắng vừa đủ. Vỏ đậu phộng rửa sạch, sấy khô, ép nhuyễn, cho vào nồi đất, đổ nước vừa đủ, bắc lên bếp, đun sôi bằng lửa mạnh, chuyển lửa nhỏ ninh nước đặc, bỏ bã, ngày 1 lần, nêm đường trắng, dùng uống thay trà.

Điều trị viêm phế quản mạn: vỏ lụa đậu phộng 100g, đường trắng vừa đủ. Vỏ lụa đậu phộng rửa sạch, cho vào nồi đất, đổ nước vừa đủ, bắc lên bếp, đun sôi bằng lửa mạnh, chuyển lửa nhỏ ninh 1 giờ, gạn lọc, nêm đường trắng, dùng liên tục 10 ngày.

Điều trị tăng huyết áp người cao tuổi: dấm ăn vừa đủ, đậu phộng vừa đủ. Đậu phộng ngâm trong dấm, ngâm 3 - 5 ngày thì dùng. Ngày 2 lần, mỗi lần 10 hột.

Điều trị viêm da do lạnh: vỏ lụa đậu phộng 30g, long não 5g, dấm trắng 100ml. Vỏ lụa đậu phộng rửa sạch, tán mịn, cho vào dấm trắng ngâm 1 tuần, lấy ra, cùng long não trộn thành hồ, dùng thoa tại chỗ.

Điều trị đới hạ (huyết trắng): đậu phộng 200g, băng phiến 15g. Đậu phộng rửa sạch, cùng băng phiến trộn hồ, chia 2 lần dùng, dùng lúc bụng đói, uống với nước đun.

Điều trị cơ thể suy nhược: đậu phộng cả vỏ lụa 25g, đại táo 25g, long nhãn 10g. Đậu phộng cả vỏ lụa, đại táo, long nhãn lần lượt rửa sạch, cho vào nồi đất, đổ nước vừa đủ, bắc lên bếp, đun sôi bằng lửa mạnh, chuyển lửa nhỏ ninh lấy nước, bỏ bã thì dùng. Mỗi ngày dùng sáng và chiều.

Điều trị suy giảm tiểu cầu: đậu phộng cả vỏ lụa 250g, đại táo 250g. Đậu phộng cả vỏ lụa, đại táo lần lượt rửa sạch, cho vào nồi đất, đổ nước vừa đủ, bắc lên bếp, đun sôi bằng lửa mạnh, chuyển lửa nhỏ ninh lấy nước, bỏ bã, chia uống 5 ngày.

Đậu phộng cả vỏ lụa 250g. Đậu phộng cho vào nồi đất, bắc lên bếp, rang chín thì dùng, ngày 3 lần, mỗi lần 50g, dùng liên tục 1 tuần là 1 liệu trình.

Điều trị thúc sữa, tăng sữa: đậu phộng vừa đủ. Đậu phộng rửa sạch, cho vào nồi đất, đổ nước vừa đủ, bắc lên bếp, đun sôi bằng lửa mạnh, chuyển lửa nhỏ ninh lấy nước, bỏ bã thì dùng.

Điều trị thiếu máu sau sinh, khí huyết bất túc: đậu phộng 50g, giò heo 1 cái. Giò heo rửa sạch, chặt lát, cùng đậu phộng cho vào nồi, đổ nước vừa đủ, bắc lên bếp, đun sôi bằng lửa mạnh, chuyển lửa nhỏ ninh đến thịt nhừ, dùng giò heo, đậu phộng. Ngày 1 - 2 lần.

Điều trị phụ nữ huyết trắng thể hư: đậu phộng 120g, băng phiến 1g. Đậu phộng vo sạch, cùng băng phiến giã nhuyễn, chia 4 phần, mỗi sáng, chiều dùng 1 phần, uống với nước đun.

Điều trị thận viêm thủy thũng: đậu phộng và đại táo lượng bằng nhau. Đậu phộng, đại táo lần lượt rửa sạch, cho vào nồi đất, đổ nước vừa đủ, bắc lên bếp, đun sôi bằng lửa mạnh, chuyển lửa nhỏ ninh lấy nước, bỏ bã, dùng uống thay trà.

Đậu phộng 120g, đậu tằm 250g, đường đỏ vừa đủ. Đậu phộng, đậu tằm lần lượt rửa sạch, cho vào nồi, đổ nước vừa đủ, bắc lên bếp, đun sôi bằng lửa mạnh, chuyển lửa nhỏ ninh đến đậu nhừ, thêm đường đỏ, trộn đều thì dùng.

Điều trị chảy máu cam, chảy máu chân răng: vỏ lụa đậu phộng vừa đủ, đại táo vừa đủ. Vỏ lụa đậu phộng, đại táo lần lượt rửa sạch, cùng cho vào nồi đất, đổ nước vừa đủ, bắc lên bếp, đun sôi bằng lửa mạnh, chuyển lửa nhỏ ninh lấy nước, bỏ bã thì dùng.

Điều trị giảm men gan: đậu phộng 60g, đại táo 30g, đường phèn vừa đủ. Đậu phộng, đại táo lần lượt rửa sạch, cho vào nồi đất, đổ nước vừa đủ, bắc lên bếp, đun sôi bằng lửa mạnh, chuyển lửa nhỏ ninh lấy nước, bỏ bã, nêm đường phèn thì dùng.

Điều trị viêm loét dạ dày tá tràng: dầu đậu phộng 2 - 4 muỗng. Mỗi sáng sau khi súc miệng, sau nửa giờ thì dùng, dùng liên tục nửa tháng.

Điều trị cao mỡ máu, xơ cứng động mạch vành: vỏ đậu phộng vừa đủ, rửa sạch, cho vào nồi đất, đổ nước vừa đủ, bắc lên bếp, đun sôi bằng lửa mạnh, chuyển lửa nhỏ ninh lấy nước, bỏ bã, mỗi lần dùng 100ml.

Điều trị đau đầu mất ngủ: lá đậu phộng 200g, rửa sạch, cho vào nồi đất, đổ nước vừa đủ, bắc lên bếp, đun sôi bằng lửa mạnh, chuyển lửa nhỏ ninh lấy nước, bỏ bã, dùng uống thay trà.

Điều trị viêm loét dạ dày tá tràng: dầu đậu phộng 2 - 4 muỗng. Mỗi sáng sau khi súc miệng, sau nửa giờ thì dùng, dùng liên tục nửa tháng

Điều trị dịch vị quá nhiều, viêm dạ dày mạn tính: đậu phộng 15 hạt. Dùng sống trước bữa ăn bụng đói, nhai nuốt từ từ, ngày 3 lần, dùng liên tục.

Điều trị ung thư máu, bệnh gan chảy máu, sau phẫu thuật chảy máu, khối u ung thư chảy máu: vỏ lụa đậu phộng 60g. Rửa sạch, cho vào nồi đất, đổ nước vừa đủ, bắc lên bếp, đun sôi bằng lửa mạnh, chuyển lửa nhỏ ninh lấy nước, bỏ bã thì dùng.

Điều trị cước khí (phù chân): đậu phộng cả vỏ lụa 250g, đậu đỏ 150g, đại táo 180g. Các vật liệu lần lượt rửa sạch, cùng cho vào nồi đất, đổ nước vừa đủ, bắc lên bếp, đun sôi bằng lửa mạnh, chuyển lửa nhỏ ninh cháo thì dùng.

Đậu phộng 90g, đậu đỏ 60g, tỏi 30g, đại táo 70g. Các vật liệu lần lượt rửa sạch, cùng cho vào nồi đất, đổ nước vừa đủ, bắc lên bếp, đun sôi bằng lửa mạnh, chuyển lửa nhỏ ninh lấy nước, bỏ bã thì dùng.

LY.DS. BÀNG CẨM

Thuốc thảo dược duy nhất được bác sỹ khuyên dùng trị viêm mũi xoang

Sau 03 ngày làm việc sôi nổi với hàng trăm bài báo cáo, nghiên cứu khoa học các nhóm chuyên đề: Mũi xoang -thính học, Tai – họng thanh quản và Khối u ung thư phẫu thuật đầu cổ với sự tham gia của hơn 700 bác sỹ đầu ngành tai mũi họng đến từ trong nước và các chuyên gia y tế đến từ Ý, Singapore…, hội nghị lần còn thu hút sự quan tâm, thảo luận cùng PGS.TS Nguyễn Hoàng Sơn - Chủ Tịch Hội Tai Mũi Họng Hà Nội & Các tỉnh Phía Bắc về xu hướng cũng như sử dụng thuốc thảo dược như thế nào để hiệu quả.

Theo đó, PGS.TS Nguyễn Hoàng Sơn đã chỉ ra rằng: Hiện nay, tình hình sử dụng sản phẩm chữa viêm mũi xoang ở Việt Nam đang có rất nhiều bất cập. Bên cạnh việc sử dụng thuốc không cần kê đơn, sử dụng nhiều hoặc thường xuyên lạm dụng thuốc thông mũi, thuốc co mạch (trên 12 ngày) để giảm đau nhức, tắc nghẹt thì thói quen sử dụng Thực phẩm chức năng (TPCN) thay thế cho thuốc chữa bệnh cũng khiến cho quá trình điều trị viêm mũi xoang ở người bệnh trở nên dai dắng, thiếu triệt để.

PGS.TS Nguyễn Hoàng Sơn khuyến cáo: “Viêm xoang mũi là một bệnh có tính chất dai dẳng nếu không điều trị đúng và triệt để, vì thế bắt buộc phải sử dụng thuốc để chữa bệnh tuyệt đối không được sử dụng TPCN để chữa bệnh. Việc hiện nay có một số sản phẩm được quảng cáo thái quá và gây “hiểu nhầm” TPCN là thuốc đang thực sự gây ra nhiều hậu quả nghiêm trọng, rất dễ phải đối mặt với nguy cơ “tiền mất, tật mang” và dẫn đến những hậu quả khó lường…

PGS. TS Nguyễn Hoàng Sơn- Chủ Tịch Hội Tai Mũi Họng Hà Nội & Các Tỉnh Phía Bắc tại gian hàng Thuốc thảo dược Thông xoang tán – Hội nghị Tai Mũi Họng lần thứ XIX

Do đó, để hiệu quả, theo PGS.TS Nguyễn Hoàng Sơn cho rằng: “Xu hướng của Y học Hiện đại thế giới hiện nay là sử dụng những thuốc có nguồn gốc thảo dược kết hợp với tân dược (tùy vào từng giai đoạn của bệnh) để đạt được hiệu quả cao nhất.Việt Nam cũng đang đi dần đi theo lộ trình này. Tuy nhiên, người bệnh cũng cần phải lựa chọn thuốc thảo dược chữa viêm mũi xoang uy tín (đã được nghiên cứu lâm sàng chứng minh hiệu quả rõ rệt và được chứng nhận chất lượng bởi Bộ Y Tế) để đảm bảo chất lượng, độ an toàn và hiệu quả điều trị…”

PGS.TS Nguyễn Hoàng Sơn lấy ví dụ: Một trong những sản phẩm thuốc thảo dược có tác dụng điều trị bệnh viêm mũi, viêm xoang mạn tính được đông đảo Giáo sư, Tiến sỹ, Bác sỹ đánh giá cao về chất lượng là sản phẩm thuốc thảo dược Thông xoang tán Nam Dược. PGS.TS Nguyễn Hoàng Sơn cho biết đây là thuốc thảo dược đã có mặt trên thị trường hơn 7 năm qua, được giới chuyên đánh giá là thuốc thảo dược duy nhất có chất lượng, đặc biệt hiệu quả với viêm mũi – viêm xoang mạn tính. Đặc biệt, sản phẩm thuốc đã được nghiên cứu lâm sàng và được sử dụng điều trị tại các bệnh viện lớn trên toàn quốc.

Với những kết quả khả quan từ các nghiên cứu lâm sàng tại bệnh viện Y Học Cổ Truyền Trung Ương năm 2012: cải thiện rõ rệt 5 triệu chứng điển hình của viêm mũi – viêm xoang mạn tính: nghẹt mũi, chảy nước mũi, đau đầu, khịt khạc đờm, hắt hơi chỉ sau 30 ngày sử dụng, các chỉ số đánh giá giảm từ 100% xuống còn 48% - 52%.

Do đó tại hội nghị Tai Mũi Họng toàn quốc lần thứ XIX thuốc thảo dược mà PGS. TS Nguyễn Hoàng Sơn đề cập đến đã được đông đảo các bác sỹ quan tâm, tìm hiều và khuyên dùng cho bệnh nhân sử dụng trong bệnh viêm mũi , xoang cấp và mạn tính.

Chính vì vậy, có thể tin tưởng rằng: thuốc thảo dược Thông xoang tán Nam Dược sẽ là giải pháp điều trị bệnh an toàn, hiệu quả giúp bệnh nhân viêm mũi, viêm xoang có cơ hội chữa bệnh triệt để, ngăn ngừa tái phát.

Cúc vạn thọ làm thuốc

Cúc vạn thọ được nhập trồng làm cảnh vào nước ta từ lâu đời Có 2 loài: loài cao lớn là cúc vạn thọ kép và loài thấp lùn là cúc vạn thọ đơn.

Cúc vạn thọ chữa hen, tăng cường thị lực.

Vốn mang sẵn ý nghĩa ngay trong chính tên của mình cúc vạn thọ là hình ảnh trường sinh của cuộc sống Người Phương đông coi cúc vạn thọ là biểu tượng của hạnh phúc vĩnh hằng. Tính lâu bền và thời gian lưu giữ vẻ đẹp của nó dài hơn nhiều loài hoa khác. Do đó hoa cúc vạn thọ thường được dùng vào mục đích thờ cúng trang trí ngày Tết và làm đẹp. Trong y học cúc vạn thọ xứng đáng là một loài hoa xuân có nhiều đóng góp trong việc bảo vệ sức khỏe và phòng chống bệnh tật. Dược liệu có vị đắng cay mùi thơm tính mát không độc có tác dụng kháng khuẩn chống viêm tiêu đờm làm se giảm đau, trừ giun sán được dùng trong những trường hợp sau:

Dùng riêng hoa cúc vạn thọ 20g giã nát trộn với ít đường hấp cơm dùng uống chữa kiết lỵ. Bột hoa chấm vào chỗ đau chữa đau nhức răng. Cao nước của hoa có tác dụng trên vi khuẩn gram dương. Cao lỏng từ rễ lại dùng nhuận tràng. Nước sắc hoặc nước hãm cả cây chữa tê thấp, nhiễm lạnh, viêm phổi, giun sán.

Bài 1: Chữa hen: cúc vạn thọ 20g phối hợp với rau cần trôi, củ tầm sét thài lài tía nhân trần rễ bạch đồng nữ tinh tre mỡ mỗi thứ 10g thái nhỏ phơi khô sắc với 400ml nước còn 100ml uống làm 2 lần trong ngày.

Bài 2: Bổ dưỡng, tăng cường thị lực: hoa cúc vạn thọ 20g, gan gà 50g băm nhỏ nấu ăn.

Bài 3: Chữa ho gà: hoa cúc vạn thọ 20g, hoa đu đủ đực 10g, húng chanh 10g, đường phèn 20g. Tất cả dùng tươi rửa sạch giã nhỏ cho vào bát cùng đường phèn. Hấp cách thủy trong 10-15 phút. Để nguội nghiền nát thêm nước gạn uống làm 2-3 lần trong ngày.

Dùng ngoài:

Bài 1: Chữa bỏng (nhẹ), mụn nhọt đau tai: lá cúc vạn thọ để tươi rửa sạch giã nát đắp chữa bỏng mụn nhọt và ép lấy nước chữa đau tai.

Bài 2: Chữa viêm vú: hoa cúc vạn thọ phối hợp với kim ngân hoa, lá đại bi, lượng đều 30g, rửa sạch đắp vào nơi viêm.

Ngoài ra, tinh dầu cất từ hoa cúc vạn thọ có màu vàng đỏ từ thân và lá có màu vàng lục được gọi là dầu Tagetes mùi thơm hắc được dùng trong ngành hương liệu.

DS. Hữu Bảo

Củ súng

Cây súng hay thường được gọi là cây hoa súng, sống ở dưới nước, mọc hoang trong các hồ, ao, ruộng nước và thường được trồng làm cảnh và lấy cuống hoa, củ làm thức ăn. Thân rễ ngắn, có nhiều củ nhỏ. Lá mọc nổi trên mặt nước, có cuống dài, phiến tròn hay xoăn, mép có răng, mặt trên xanh lục, mặt dưới tím. Hoa mọc riêng lẻ, màu tím hoặc xanh lơ, có khi trắng.

Bộ phận dùng làm thuốc là thân rễ (củ) và hoa. Khi thu hái, nhổ cây lấy rễ củ, rửa sạch, loại bỏ vỏ ngoài, phơi khô, bảo quản nơi khô ráo để dùng dần.

Cây hoa súng

Một số bài thuốc từ củ súng

Chữa di mộng tinh, bồi bổ khí lực, tăng sức khỏe: Củ súng, củ mài (hoài sơn), hạt sen, vừng đen, đậu đen, mỗi thứ tuỳ vị từ 100-200g, gạo nửa bát. Cách chế biến: Củ súng rửa sạch, thái lát; củ mài rửa sạch, gọt vỏ, ngâm nước 2 giờ, đồ lên, thái lát; hạt sen bóc vỏ, bỏ tâm sen; vừng đen sao thơm; đậu đen rửa sạch. Tất cả các vị trên sau khi chế biến cho vào nồi cùng với gạo nấu cháo. Khi ăn có thể thêm ít đường cho dễ ăn. Ăn cháo lúc còn nóng, khi đang đói thay cơm. Mỗi tháng ăn từ 2 đến 4 lần.

Chữa suy nhược cơ thể, hay đổ mồ hôi trộm, di tinh: Củ súng nấu chín, bóc vỏ 400g; củ mài nấu chín, bóc vỏ 800g. Hai vị thái lát, phơi khô, tán nhỏ, mỗi lần dùng 10g nấu thành cháo ăn hằng ngày lúc đói. Bài thuốc này còn có tác dụng bồi bổ, ích chí, mạnh tinh.

Củ súng

Chữa ho, rát cổ do viêm họng: Củ súng phơi khô, nấu lấy 2 lần nước để cô thành cao lỏng, cho đường làm thành si-rô uống, ngày uống 2-3 lần, uống 3-5 ngày liền.

Hỗ trợ điều trị hen suyễn ở người già và trẻ nhỏ: Củ súng và hạt cải củ, hai thứ lượng bằng nhau, đem đồ chín, phơi khô, tẩm nước cốt gừng, tán nhỏ thành bột, luyện với mật ong thành viên bằng hạt ngô, ngày uống 50 viên với nước sôi. Bài thuốc còn có tác dụng bổ dưỡng, giảm ho, cắt cơn hen.

Lưu ý: Người bị táo bón, tiểu tiện bí không nên dùng.

Lương y Nguyễn Văn Quyết

Huyết rồng

Dược liệu huyết rồng là thân già được thu hái quanh năm, chặt về cạo sạch vỏ ngoài, để vài ngày cho nhựa se lại (trong trường hợp thân khô cứng, phải ngâm nước 12 giờ, ủ 1-2 giờ, có khi còn đổ cho mềm). Thái phiến mỏng, phơi hoặc sấy khô. Những người làm thuốc lâu năm có kinh nghiệm cho rằng loại huyết rồng thân dẹt, mặt cắt có 2 hoặc 3 vòng gỗ không đồng tâm và tiết nhiều nhựa mới là loại tốt.

Theo y học cổ truyền và kinh nghiệm dân gian, huyết rồng có vị đắng, chát, hơi ngọt, tính ẩm không độc, có tác dụng bổ khí huyết, thông kinh lạc, mạnh gân xương, điều hòa kinh nguyệt, thường dùng trong những trường hợp sau:

Chữa đau lưng: huyết rồng 16g, rễ trinh nữ 16g, tỳ giải 16g, ý dĩ 16g, cỏ xước 12g, quế chi 8g, rễ lá lốt 8g, thiên niên kiện 8g, trần bì 6g. Sắc uống.

Vị thuốc huyết rồng (kê huyết đằng).

Chữa đau các khớp tứ chi: huyết rồng, ngũ gia bì hương, độc hoạt, uy linh tiên, tang chi. Mỗi vị 10-12g. Sắc uống trong ngày.

Chữa viêm khớp dạng thấp: huyết rồng, hy thiêm, thổ phục linh, rễ vòi voi, mỗi vị 16g, ngưu tất, sinh địa, mỗi vị 12g, nam độc lực, rễ cà gai leo, rễ cây cúc ảo, huyết dụ, mỗi vị 10g. Sắc uống ngày một thang.

Chữa thiếu máu, hư lao: huyết rồng 200-300g, tán nhỏ, ngâm với 1 lít rượu trong 7-10 ngày. Ngày uống 2 lần, mỗi lần 25ml. Dùng riêng hoặc phối hợp với các vị thuốc khác như thục địa, đan sâm, hà thủ ô (liều lượng bằng nhau). Mỗi ngày uống 2-4g, pha với ít rượu.

Chữa tê thấp, nhức mỏi gân xương: huyết rồng 12g, cây mua núi 12g, rễ gối hạc 12g, rễ phòng kỷ 10g, vỏ thân ngũ gia bì chân chim 10g, dây đau xương 10g. Tất cả thái nhỏ, phơi khô, ngâm rượu uống. Ngày 50ml chia làm 2 lần.

Hoặc huyết rồng, độc hoạt, dây đau xương, thiên niên kiện, phòng kỷ, rễ bưởi bung, chân chim, gai tầm xọng, cô xước, xấu hổ, quế chi, núc nác, mỗi vị 4-6g, sắc hoặc nấu cao thêm đường uống.

Chữa đau dây thần kinh hông: huyết rồng 20g, ngưu tất 12g, hồng hoa 12g, đào nhân 12g, nghệ vàng 12g, nhọ nồi 10g, cam thảo 4g. Sắc với 400ml nước còn 100ml, uống làm 2 lần trong ngày.

Hoặc huyết rồng 20g, dây đau xương 20g, ngưu tất 20g, cẩu tích 20g, cốt toái bổ 12g, ba kích 12g, thiên niên kiện 8g, cốt khỉ củ 8g. Sắc uống ngày 1 thang.

Chữa kinh nguyệt không đều: huyết rồng 10g, tô mộc 5g, nghệ vàng 4g. Tất cả thái nhỏ, phơi khô, sắc uống làm một lần trong ngày. Phụ nữ có thai không được dùng.

Hoặc huyết rồng 16g, ích mẫu 16g, sinh địa 12g, nghệ 8g, xuyên khung 8g, đào nhân 8g. Sắc uống trong ngày.

DS. Huyền Hoa

Ô dược hành khí, lợi tiêu hóa

Ô dược có hai loại là ô dược Bắc và ô dược Nam, đều thuộc họ long não (Lauraceae). Vị thuốc là rễ của cây ô dược chứa tinh dầu, alcaloid khung aporphin, như oduocin và oxoduocin, camphora, linderalactone, các esther linderola, acid hữu cơ...

Theo y học cổ truyền, ô dược có vị cay, tính ấm, quy vào kinh tỳ, phế, thận, bàng quang. Có tác dụng hành khí chỉ thống, kiện vị tiêu thực. Dùng trị hàn ngưng khí trệ, khí nghịch phát suyễn, bụng trướng đau, đầy bụng, bụng dưới đau do bàng quang lạnh, đau bụng khi hành kinh, ăn uống không tiêu, nôn mửa, trẻ nhỏ bị giun, sung huyết, đau đầu, đái són, đái dầm hoặc hay đi tiểu đêm. Có thể dùng riêng với liều từ 6 -12g/ngày, hoặc phối hợp với các vị thuốc khác như bạch truật, trầm hương, cam thảo, sinh khương, hoặc cao lương khương, hồi hương, thanh bì, hương phụ.

Cây và vị thuốc ô dược.

Cách dùng ô dược làm thuốc:

Ăn uống không tiêu, bụng trướng đầy: ô dược (sao cám), hương phụ (tứ chế), đồng lượng 8 - 12g. Cả hai tán bột mịn, ngày uống 5 - 9g với nước sắc của gừng. Có thể uống 2 - 3 tuần. Nếu đầy bụng, đau bụng do giun, nhất là trẻ em có thể thay nước gừng bằng nước sắc của 4g hạt cau, trẻ em bị giun chỉ nên uống 5 - 7 ngày. Khi uống thuốc cần tránh các thức ăn tanh, khó tiêu như cua, cá, trứng, mỡ...

Lỵ, sốt, tiêu chảy: ô dược (sao cám) tán bột mịn, ngày 2 - 3 lần, mỗi lần 3 - 5g, uống với nước cơm, trước khi ăn khoảng 1 giờ rưỡi; hoặc phối hợp với cỏ sữa, hoắc hương, mỗi vị 8 - 10g, sắc uống, ngày một thang, chia 3 lần, trước bữa ăn khoảng 1 giờ rưỡi. Uống liền 1 - 2 tuần lễ.

Đau dạ dày co thắt, do lạnh: ô dược 9g, ích trí nhân 6g, tiểu hồi (vi sao) 2g. Sắc hoặc hãm ngày 1 thang, uống 3 lần trước bữa ăn.

Trị chứng cam tích ở trẻ em (trẻ chậm lớn, gầy xanh, nhẹ cân, mắt hay bị nhoèn gỉ, mũi hay viêm, chảy nước mũi, bụng ỏng, đít teo, kém ăn, kém ngủ...): ô dược, bạch truật, kê nội kim (màng mề gà) đều sao cám (kê nội kim sao đến khi vị thuốc phồng đều), ý dĩ, hoài sơn (sao vàng), đồng lượng 9 - 12g. Tán bột mịn, ngày 3 lần, mỗi lần 5 - 9g, uống với nước sôi để nguội. Uống liền nhiều đợt, mỗi đợt 2 - 3 tuần.

Trị đau bụng kinh ở phụ nữ: ô dược, mộc hương mỗi vị 12g, sa nhân 3g (đều vi sao); huyền hồ (chích giấm) 12g; cam thảo 5g, sinh khương 4g. Sắc uống ngày 2 lần trước bữa ăn. Uống liền 2 - 3 tuần lễ, sau mỗi khi hết chu kỳ kinh nguyệt. Uống lặp lại vài đợt.

Ngoài ra, ô dược còn được dùng để trị các chứng bệnh đau xương khớp, đau gối, toàn thân tê mỏi, đau đầu, chóng mặt...

Lưu ý:

Vì ô dược còn có tên sim rừng, do đó có người đã đào lấy rễ cây sim (Rodomyrtus tomentosa Wight), họ sim (Myrtaceae) để giả mạo vị ô dược, cần lưu ý tránh nhầm lẫn.

Các trường hợp khí hư, nội nhiệt không nên dùng ô dược.

GS.TS. Phạm Xuân Sinh